MODERNISTIK BADIIY NASRDA PORTRET TASVIRINING LINGVISTIK MEXANIZMLARI: D.H. LORENSNING “AYOLLAR MUHABBATDA” ASARI MISOLIDA
Kalit so‘zlar:
portret tasviri; xarakterizatsiya; modernizm; stilistika; fokalizatsiya; metafora; metonimiya; D. H. Lourens; Women in Love.Annotatsiya
Modernist badiiy nasr portret tasvirini jismoniy atributlarning qat’iy katalogidan idrok,
emotsiya va ijtimoiy hokimiyat ta’sirida shakllanadigan dinamik, talqin qiluvchi amaliyotga aylantiradi. Ushbu maqola D. H. Lourensning Women in Love romanida qo‘llangan lingvistik mexanizmlarni tahlil qiladi: ularning yordamida qahramon portretlari statik tasviriy elementlar sifatida emas, balki uchrashuvlar jarayonida yuzaga keladigan dinamik hodisalar sifatida yaratiladi. Tadqiqot uslubiy va narratologik tahlildan foydalanib, o‘zaro bog‘liq uch mexanizmni ko‘rib chiqadi: portret tasvirining turli fokalizatsiyalar bo‘ylab taqsimlanishi; tasvirni harakat, pozitsiya va temporallik bilan integratsiyalovchi leksikogrammatik dinamika; hamda tana detallarini moddiy, sensor va ideologik domenlar bilan bog‘laydigan figurativ transpozitsiyalar. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, Lourens portretlari tanani “o‘qish”ni ham rag‘batlantiradigan, ham murakkablashtiradigan diagnostik vositalar sifatida ishlaydi va shu tariqa portret tasvirini aniq bilim va qat’iy identiklik haqidagi modernistik tanqid bilan bog‘laydi.
Iqtiboslar
1. Lawrence, D. H. Women in Love. – London: Penguin Classics, 2007. – 592 p.
2. Lawrence, D. H. Women in Love. – London: Martin Secker, 1921. – 480 p.
3. Bell, M. D. H. Lawrence: Language and Being. – Cambridge: Cambridge University
Press, 1992. – 246 p.
4. Sagar, K. D. H. Lawrence: Life into Art. – Athens: University of Georgia Press, 1985. –
372 p.
5. Padhi, B. D. H. Lawrence: Modes of Fictional Style. – Troy: Whitston Publishing
Company, 1989. – 223 p.
6. Leech, G.; Short, M. Style in Fiction: A Linguistic Introduction to English Fictional
Prose. – 2nd ed. – Harlow: Pearson Education, 2007. – 404 p.
7. Toolan, M. Language in Literature: An Introduction to Stylistics. – London: Arnold,
1998. – 264 p.
8. Fowler, R. Linguistics and the Novel. – London; New York: Routledge, 2002. – 224 p.
9. Rimmon-Kenan, S. Narrative Fiction: Contemporary Poetics. – 2nd ed. – London; New
York: Routledge, 2002. – 208 p.
10. Genette, G. Narrative Discourse: An Essay in Method. – Ithaca: Cornell University Press,
1980. – 285 p.
11. Bal, M. Narratology: Introduction to the Theory of Narrative. – 3rd ed. – Toronto:
University of Toronto Press, 2009. – 264 p.
12. Fludernik, M. Towards a “Natural” Narratology. – London; New York: Routledge,
1996. – 454 p.
13. Culpeper, J. Language and Characterisation: People in Plays and Other Texts. – Harlow:
Longman, 2001. – 344 p.
14. Semino, E.; Culpeper, J. (eds.). Cognitive Stylistics: Language and Cognition in Text
Analysis. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2002. – 333 p.
15. Bradbury, M.; McFarlane, J. (eds.). Modernism: A Guide to European Literature, 1890–
1930. – London: Penguin Books, 1976. – 688 p.