TA’LIM JARAYONIGA GENDER YONDASHUVI TA’LIM SIFATINI OSHIRISH OMILI SIFATIDA
Kalit so‘zlar:
gender xususiyatlar, kognitiv mexanizm, gender yondashuv, individuallik, stereotip, tafakkur, gender identifikatsiyasi, vitagen axborot.Annotatsiya
Maqolada ta’lim oluvchilarning individualligini gender xususiyatlarni hisobga olgan holda faollashtirishning ilmiy-pedagogik asoslari yoritiladi. Bunda kognitiv mexanizmlar, tafakkur tizimlarining faolligi, diqqat va xotira jarayonlari bilan bog‘liq jihatlar tahlil qilinadi. Gender yondashuvning asosiy tamoyillari hamda gender stereotipi tushunchasi aniqlashtiriladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — ta’lim jarayonini tashkil etishda maktab o‘quvchilarining gender xususiyatlarini inobatga olishning ta’lim sifatiga ta’sirini o‘rganishdan iborat. Tadqiqotda kognitiv pedagogika bo‘yicha mahalliy va xorijiy ilmiy ishlar, psixologik-pedagogik hamda neyroilmiy manbalar nazariy tahlil qilindi va pedagogik kuzatuv metodidan foydalanildi. Ta’lim faoliyatini gender yondashuv asosida, ya’ni o‘quvchilarning gender, psixologik va yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda tashkil etish ularning individualligini rivojlantirishga, o‘quv materiallarini maksimal o‘zlashtirishiga hamda qobiliyatlarini yuzaga chiqarishga xizmat qilishi aniqlandi. Natijalar gender yondashuvni qo‘llash o‘quvchilarning individualligini faollashtirish, materialni yuqori darajada o‘zlashtirish va qobiliyatlarini ro‘yobga chiqarish bilan birga ta’lim sifatini oshirishini ko‘rsatadi.
Iqtiboslar
1. Ўзбекистон Республикаси Конституцияси (Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.05.2023 й., 03/23/837/0241-сон) / https://lex.uz/docs/6445145
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 29 апрелдаги “Ўзбекистон Республикаси халқ таълими тизимини 2030 йилгача ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ-5712-сон Фармони // https://lex.uz/docs/4312785
3. Eric R. Kendel. In Search Of Memory The Emergence of a New Science of Mind Copyright, 2006.
4. Evolutionary Cognitive Neuroscience / Edited by Steven M. Platek, Julian Paul Keenan, and Todd K. Shackelford./ The MIT Press. Cambridge, Massachusetts. London, 2007 Massachusetts Institute of Technology.
5. Gulyamov J.R., Nurboyev Q.M., Khuzhakulov N.T.Teaching Children Of Preschool Age In Neurodidactic Conditions // Palarch’s Journal Of Archaeology Of Egypt / Egyptology 17(6). ISSN 1567-214x / PJAEE, 17 (6) (2020) P.14485-14494. / https://solidstatetechknologi:usindex.php/ISST.
6. Qurbonova G.M. Gender tenglik va farqlar asosida ta’lim berish imkoniyatlari // Zamonaviy ta’lim / Sovremennoye obrazovaniye 2015, 12. –B. 59.
7. Randall C. O'Reilly and Yuko Munakata. Computational Explorations in Cognitive Neuroscience. – 503 p.
8. Xayrullaev. M.M. Ma’naviyat yulduzlari: (Markaziy Osiyolik mashxur siymolar, allomalar, adiblar) /Ma’sul muxarrir. -T.:A.Kodiriy nomidagi xalk merosi nash.. 1999, -400 b.
9. YUnusova N., Gulyamov D.R., Anvarova V. Bolalar bosh miya yarimsharlari faoliyatining ularni gender farqlari bilan o’zaro bog’liqligini o’rganishga doir / -Toshkent, “Pedagogika” J., №2, 2016. –B.37-42.
10. Гулямов Д.Р. Учет особенностей межполушарной функсионалной асимметрии мозга как фактор повышеия познавателной активности учашихся // “Педагогика” Ж., № 3, 2018. – С. 10-19. / http://www.tdpu.uz/uploadfiles/5842_360_2018-3.pdf.
11. Дерябина А.С. Образ будушего в контексте гендерных различий: Автореферат на соиск .. кан/ психологических наук. –Иркутск, 2019. – 27 с.
12. Дусказиева Ж.Г. Гендерная психология: учебное пособие / Ж.Г. Дусказиева; Краснояр. гос. пед. ун-т им. В.П. Астафева. – Красноярск, 2010. – 108 с.
13. Жигулина, О. В. Гендерный подход в образовании / О. В. Жигулина, М. А. Миналиева, Н. А. Рачителева. // Теория и практика образования в современном мире : материалы VII Междунар. науч. конф. (г. Санкт-Петербург, июль 2015 г.). — Санкт-Петербург: Свое издательство, 2015. — С. 150-152. — URL: https://moluch.ru/conf/ped/archive/152/8295/
14. Каменская Е.Н. Тендерный подход в педагогике: Автореф. дисс. ... доктора педагогических наук. –Ростов-на-Дону, 2006. – 64 с.
15. Курочкина И.А. Развитие гендерной идентичности детей-сирот подросткового возраста: Автореферат дисс... кандидата психологических наук. –Екатеринбург, 2020. – 26 с.
16. Хофф Рената. Гендер – культура. Российский ГГУ. Проектная работа. Возникновение и развитие гендерных исследований. -М. 2009, -31 сᱹ