TERMINLARNING TARIXIY TARAQQIYOTI: ESKI IRRIGATSIYA ATAMALARI VA ZAMONAVIY TERMINLAR EVOLYUTSIYASI
Kalit so‘zlar:
irrigatsiya terminlari, tarixiy leksika, terminlashuv, semantik evolyutsiya, o‘zlashma terminlar, me’yorlash, drenaj, kollektor.Annotatsiya
Ushbu maqolada irrigatsiya sohasiga oid terminlarning tarixiy shakllanishi va zamonaviylashuv jarayoni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda qadimiy va an’anaviy sug‘orish leksikasi (ariq, jilg‘a, anhor, soy, band, to‘g‘on, ko‘lmak, zovur va boshqalar)ning semantik-funksional xususiyatlari, ularning terminlashuvi hamda me’yorlashuv bosqichlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, XX–XXI asrlarda soha rivoji bilan bog‘liq ravishda kirib kelgan yangi terminlar (drenaj, kollektor, melioratsiya, filtratsiya, mineralizatsiya, tomchilatib sug‘orish, sprinkler, lazer tekislash, GIS/SCADA va b.)ning paydo bo‘lish omillari, o‘zlashish mexanizmlari va termin tizimidagi o‘rni yoritiladi. Maqolada eski atamalar bilan zamonaviy terminlar o‘rtasidagi uzviylik, sinonimiya-variantlilik, ma’no torayishi/kengayishi kabi jarayonlar asoslanib, irrigatsiya terminologiyasini tarixiy qatlamlar bo‘yicha tasniflash taklif etiladi.
Iqtiboslar
1. ISO 704:2022. Terminology work — Principles and methods. — Geneva: International Organization for Standardization, 2022. — [Elektron resurs].
2. Wüster, E. Einführung in die allgemeine Terminologielehre und terminologische Lexikographie (in 2 Teilen). — Wien; New York: Springer, 1979.
3. Trojar, M. Wüster’s View of Terminology // Slovenski jezik – Slovene Linguistic Studies. — 2017. — Vol. 11. — P. 55–85.
4. O‘zbek tilining izohli lug‘ati: 5 jildli, 80 000 dan ortiq so‘z va so‘z birikmasi / A. Madvaliyev tahriri ostida. — Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2006–2008. — 5 j.
5. Rahmatullayev, Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. — 1-kitob: Turkiy so‘zlar. — Toshkent: “Universitet” nashriyoti, 2000.
6. Rahmatullayev, Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. — 2-kitob: Arab so‘zlari va ular bilan hosilalar. — Toshkent, 2003.
