OLAMNING O‘ZBEK LISONIY MANZARASIDA “ONA” KONSEPTINING LEKSIK-SEMANTIK TASVIRI (IZOHLI VA TARIXIY LUG‘ATLARGA ASOSLANIB)
Kalit so‘zlar:
“ona” konsepti, olamning o‘zbek lisoniy manzarasi, leksik-semantik tahlil, ona leksemasi, polisemiya, semantik tuzilma, semantik kelib chiqish, leksikografik manbalar.Annotatsiya
Maqolada tarixiy va zamonaviy lug‘at manbalariga asoslanib, olamning o‘zbek lisoniy manzarasida “ona” konseptining leksik-semantik tasvirining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Tahlil 19–20-asr turkiy lug‘atlar hamda turli davrlarga oid o‘zbek tili izohli lug‘atlaridan olingan ma’lumotlarga asoslanadi. Alohida e’tibor ona leksemasining semantik tuzilishiga va uning polisemiyasiga qaratilgan. Tadqiqot ushbu leksemaning asl va o‘zgarmas ma’nosini hamda undan kelib chiqqan sememalarni aniqlaydi. Semantik tahlil ma’noning asosiy komponentlarini aniqlash va semantik kelib chiqish yo‘nalishlarini kuzatish imkonini beradi. Olingan natijalar olamning o‘zbek lisoniy manzarasida “ona” konseptining til orqali ifodalanish xususiyatlarini aniqlash va uni boshqa tillardagi shunga o‘xshash konseptlar bilan solishtirma tahlil qilish uchun asos yaratish imkonini beradi.
Iqtiboslar
1. В.В. Радлов. Опыт словаря тюркских наречий. Санкт-Петербург, типография Российской Императорской Академии Наук, 1893. Том 1 ч. 1. С. 226-227.
2. Э.В. Севортян. Этимологический словарь тюркских языков (Общетюркские и межтюркские основы на гласные). Том 1. Издательство: Наука, 1974. С. 280.
3. Ўзбек тилининг изоҳли луғати: икки томли 60000 сўз ва бирикмаси. ЎзССР ФА Тил ва адабиёт ин-ти. – М.: Русс тили нашриёти, 1981. Б.537.
4. Ўзбек тилининг изоҳли луғати: 80000 дан ортиқ сўз ва сўз бирикмаси. ЎзР ФА Тил ва адабиёт ин-ти. - Т.: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2006. Б.125.
