IJTIMOIY TARMOQLARDA MANIPULYATIV LINGVISTIK STRATEGIYALAR: PSIXOLINGVISTIK TAHLIL
Kalit so‘zlar:
psixolingvistika, manipulyativ strategiyalar, Instagram, Telegram, diskurs tahlili, emotsional leksika, implikatura, kognitiv ta'sir.Annotatsiya
Mazkur maqolada Instagram va Telegram kabi ijtimoiy tarmoqlarda qo'llaniladigan manipulyativ lingvistik strategiyalarning psixolingvistik xususiyatlarini tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida manipulyativ ta'sirning asosiy til mexanizmlari (emotsional-baholovchi leksika, evfemizmlar, disfemizmlar, murojaat va buyruq shakllari) aniqlanib, ularning qabul qiluvchi ongiga ta’sir mexanizmlari psixolingvistika nuqtayi nazaridan yoritilgan (Zahnitko, 2019). Instagram hikoyalari va Telegram kanallaridagi postlar tahlili asosida manipulyatsiyaning samaradorligi va uning auditoriya ishonchi, qo'rquvi yoki vatanparvarlik tuyg'ulariga ta'siri o'rganilgan. Natijalar shuni namoyon qiladiki, manipulyativ strategiyalar ko'pincha implitsit (yashirin) bo'lib, ularning asosiy maqsadi axborotni yetkazishdan ko'ra, hissiy reaksiya uyg'otishdir (Cascio Rizzo et al., 2024).
Iqtiboslar
1. Calude A. S. The linguistics of social media: An introduction. – London: Routledge, 2023. – 246 p.
2. Cascio Rizzo G. L., Villarroel Ordenes F., Pozharliev R., De Angelis M., Costabile M. How high-arousal language shapes micro- versus macro-influencers' impact // Journal of Marketing. – 2024. – Vol. 88. – No. 4. – P. 107–128.
3. Холота Т. Языковое измерение манипуляции информацией в украинских Telegram-каналах // Мовні і концептуальні картини світу. – 2024. – Т. 76. – № 2. – С. 161–181.
4. Okata G. N., Akinmusuyi S. A., Kalejaiye A. S., Arikpo P. E. Socio-cognitive discourse analysis of selected Nigerian computer-mediated fraudulent text messages // Journal of Xi'an Shiyou University. Natural Sciences Edition. – 2025. – Vol. 68. – No. 8. – P. 88–105.
5. Семченко В. Лексические конструкции манипулятивных текстов в Telegram-каналах военного времени (на примере освещения крымского вопроса) // Актуальні питання масової комунікації. – 2025. – № 37. – С. 66–75.
6. Загнитко А. П. Коммуникативные и стратегические типы лингвоментальных манипуляций: момент Вальдо // Записки з українського мовознавства. – 2019. – № 2 (26). – С. 203–216.
7. Analysing fake news through linguistics: Detecting manipulation tactics // Comunicación y Hombre. – 2026. – January.
8. Model of communicative impact in disinformation messages based on speech act theory and artificial intelligence tools // Directory of Open Access Journals. – 2025.