TALABALARDA TANQIDIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI VA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI
Kalit so‘zlar:
Tanqidiy tafakkur, tanqidiy fikrlash, mustaqil fikrlash, pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar, muammoli ta’lim, evristik suhbat, ta’lim jarayoni, ijodiy faoliyat, intellektual rivojlanish.Annotatsiya
Mazkur maqolada tanqidiy tafakkur tushunchasining ilmiy-nazariy talqinlari, uning psixologik va pedagogik mazmun-mohiyati hamda ta’lim jarayonidagi o‘rni yoritilgan. Turli xorijiy va mahalliy olimlarning tanqidiy fikrlashga doir qarashlari tahlil qilinib, mazkur tafakkur turining shaxs intellektual rivojidagi ahamiyati ochib berilgan. Shuningdek, talabalarda tanqidiy tafakkurni shakllantirish va rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik shart-sharoitlar, innovatsion texnologiyalar, interfaol metodlar hamda ta’lim shakllarining samaradorligi asoslab berilgan. Muammoli ta’lim, evristik suhbat, munozara, seminar, konferensiya va interfaol mashg‘ulotlarning talabalarning mustaqil fikrlash faoliyatini faollashtirishdagi o‘rni ilmiy jihatdan izohlangan. Maqola tanqidiy tafakkurni rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslarini tizimli yondashuv asosida ochib beradi.
Iqtiboslar
1. Blonskiy, P. P. Talaba tafakkurini rivojlantirish // Tanlangan psixologik asarlar. – Moskva, 1964. – B. 143–283.
2. Bolotov, V., Spiro, J. V. Tanqidiy fikrlash – rus maktabini o‘zgartirishning kaliti // Maktab direktori. – 1995. – № 1. – B. 67–73.
3. Borishevskiy, M. I. Shaxsni rivojlantirishning psixologik mexanizmlari // Pedagogika va psixologiya. – 1996. – № 3. – B. 26–33.
4. Dewey, J. Psixologiya va pedagogika tafakkuri / ingliz tilidan tarj. N. M. Nikolskaya. – Moskva: Mukammallik, 1997. – 208 b.
5. Ivanova, A. Biz tanqidiy fikrlashni o‘rgatamiz // Ochiq dars: rivojlanish, texnologiya, tajriba. – 2007. – № 2. – B. 8–16.
6. Klarin, M. V. Xorijiy pedagogik izlanishlarda o‘qitishning innovatsion modellari. – Moskva: Arena, 1994. – 124 b.
7. Klaster, D. Tanqidiy fikrlash nima? // O‘zgarish. – 2001. – № 4. – B. 5–13.
8. Koneva, V. S. O‘quv faoliyatida boshlang‘ich maktab talabalarining tanqidiyligini shakllantirish. – Sankt-Peterburg, 1995. – 185 b.
9. Kocherga, A. V. Insonning tanqidiyligini rivojlantirishda fikrlash, his-tuyg‘ular va tasavvurning o‘zaro bog‘liqligi: psixol. fan. nomz. ... diss. avtoref. – Moskva, 2003. – 16 b.
10. Krouford, A., Shoul, V., Metyu, S., Makinster, D. Talabalarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirish texnologiyalari. – Moskva: Pleyada, 2006.
11. Krutetskiy, V. A. Maktab talabalarini o‘qitish va tarbiyalash psixologiyasi. – Moskva: Ta’lim, 1976. – 303 b.
12. Lipman, M. Ta’lim amaliyotining aks ettiruvchi modeli // Ta’limda fikrlash. – Cambridge, 1991. – B. 7–25.
13. Mahmutov, M. I. Maktabda muammoli ta’limni tashkil etish. – Moskva, 1977. – 240 b.
14. Polat, E. S. Ta’lim tizimidagi yangi pedagogik va axborot texnologiyalari. – Moskva: Akademiya, 2000. – 271 b.
15. Pol, R. Tanqidiy fikrlash: tez o‘zgaruvchan dunyoda hamma omon qolishi uchun nima kerak / A. J. F. Binker tahriri ostida. – Center for Critical Thinking and Moral Critique, Sonoma State University, 1990. – 575 b.
16. Smirnov, A. A. Tanlangan psixologik asarlar: 2 jildli. – Moskva, 1987.
17. Teplov, B. M. Tanlangan asarlar: 2 jildli. – Moskva: Pedagogika, 1985. – J. 2.
18. Terletskaya, L. Tanqidiy fikrlash talabalarning ma’lumotlarni tahlil qilish va qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirish vositasi sifatida // “Tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish” xalqaro ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari.
19. Halpern, D. Tanqidiy fikrlash psixologiyasi. – Sankt-Peterburg: Piter, 2000. – 512 b.
20. Xachumyan, T. I. “Tanqidiy fikrlash” tushunchasi va uning psixologik-pedagogik fandagi mohiyati // Madaniyat, ta’lim va tarbiyaning nazariy masalalari. – Kiev: KNLU nashriyot markazi, 2003. – 24-son, 2-qism. – B. 171–177.
21. Choshanov, M. A. Moslashuvchan o‘qitish texnikasini didaktik qurish // Pedagogika. – 1997. – № 2. – B. 21–29.
22. Yulina, N. S. Bolalar uchun falsafaning pedagogik strategiyasi. – Kirish rejimi: http://ru.philosophy.kiev.ua/iphras/library/deti/ch1.html
23. Yamshchikova, L. Tanqidiy fikrlash aqliy faoliyat turi sifatida. – Kirish rejimi: http://spc.ks.ua/file_download/42
