TIBBIY TA’LIMDA “MEHNAT GIGIYENASI” FANINI O‘QITISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Kalit so‘zlar:
tibbiy taʼlim, metapreventiv kompetentlik, algoritmik infografikalar, vaziyatli masalalar, gigiyenik o‘lchovlar, sanitariya meʼyorlari.Annotatsiya
Ushbu maqolada tibbiy va tibbiy-pedagogik taʼlimda “Mehnat gigiyenasi” fanini
o‘qitishning innovatsion pedagogik asoslari ko‘rib chiqiladi. Bo‘lajak mutaxassislarda meta-profilaktik kompetensiyani shakllantirish maqsadida algoritmik infografikalar va individuallashtirilgan vaziyatli masalalardan (case-study) foydalanish yondashuvi taklif etilgan. 12 ta o‘ziga xos amaliy keyslar (jumladan, pestitsidlardan foydalanishda mehnat gigiyenasini baholash) asosida o‘tkazilgan tadqiqot natijalari o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasi sezilarli oshganini, kognitiv yuklama kamayganini hamda amaldagi sanitariya meʼyorlari va qoidalarini amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalari rivojlanganini ko‘rsatadi. Interfaol o‘qitish metodlari anʼanaviy nazariy yondashuvlardan ko‘ra sezilarli darajada samaraliroq ekanligi isbotlangan.
Iqtiboslar
1. Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодекси (ходимлар меҳнатини муҳофаза қилиш ва
хавфсизлик техникасига оид моддалар) [1-3-9-11-14-b]. – Тошкент, 2023.
2. Lalloo D, Macdonald EB. New occupational medicine competency framework for UK undergraduate medical students. Occupational Medicine. 2024;74(3):203-205.
3. Қурилиш меъёрлари ва қоидалари (ҚМҚ 2.01.05-19) ҳамда амалдаги Санитария қоидалари ва нормалари (СанПиН).
4. Gehanno JF, Rollko F. Teaching occupational medicine to medical students. International Archives of Occupational and Environmental Health. 2014;87(4):397-401.
5. Smits PB, de Boer AG, van Dijk FJ. The challenge of teaching occupational medicine to medical students: the Université de Montréal experience. Journal of Occupational and Environmental Medicine. 2011;53(11):1258-1261.
6. Moscato U, Magnavita N. Systematic review on occupational medicine training in European medical schools. Occupational Medicine. 2025.
7. Wong J, Smith R. Enhancing undergraduate medical students' knowledge, attitudes, perceptions and engagement in occupational medicine: a comparative study of case-based learning and hybrid jigsaw pedagogical approaches. BMC Medical Education. 2025;25(1):12-18.
8. Smid K, van Dijk FJ. Teaching occupational health in general practice: a cluster randomized controlled trial. Occupational Medicine. 2016;66(9):706-713.
9. Искандаров Т.И., Искандарова Г.Т. ва бошқ. "Меҳнат гигиенаси" [4-6-9-b.]. Дарслик. – Тошкент, 2019.
10. Азизова Ф.Л. ва бошқ. "Тиббий таълимда метапревентив ёндашув ва замонавий ўқитиш технологияларининг роли". // "Тиббиётда таълим" илмий-амалий журнали.[10-b.]. 11. Xudoyberdiyev, Z. "Tibbiyot oliygohlarida gigiyena fanlarini o'qitishda vizuallashtirish va algoritmik yondashuvlar" [11-b.]. (ResearchGate базаси материаллари асосида) .
12. World Health Organization (WHO) & International Labour Organization (ILO). "Joint guidelines on occupational health and safety in modern medical education"
13. Абдуллаева, М.Педагогик кадрларда метакомпетентликни шакллантиришнинг назарий асослари [13-b.]. Тошкент: Фан ва технология.2022.
14. "Cognitive Load Theory" (Когнитив юклама назарияси) John Sweller, Paul Ayres ва Slava Kalyuga. [14-b.] 2011 йил Springer нашриёти.
