BMT GLOBAL KONVENSIYALARI BO‘YICHA MAJBURIYATLARNI AMALGA OSHIRISH KONTEKSTIDA O‘ZBEKISTONNING EKOLOGIK FAOLIYATI: TARIX VA ZAMONAVIYLIK
Kalit so‘zlar:
O‘zbekiston, global iqlim o‘zgarishi, toza rivojlanish mexanizmi, cho‘llanish, yer degradatsiyasi, integratsiya, konvensiya, strategiya, huquqiy hujjat, loyihalarAnnotatsiya
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasining mustaqillik yillarida ekologik siyosatining xalqaro munosabatlarga integratsiyalashuvi jarayonlari, mamlakatning atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi global konvensiyalarda ishtiroki misolida tahlil qilinadi. O‘zbekiston Respublikasi mintaqaviy va xalqaro tabiatni muhofaza qilish jarayonlarida faol ishtirok etayotgani, hamkorlik global ekologik konvensiyalar — ko‘p tomonlama tabiatni muhofaza qilish bitimlari, shuningdek ikki va ko‘p tomonlama kelishuvlar hamda memorandumlar orqali amalga oshirilayotgani ko‘rsatib o‘tiladi. Shu bilan birga, iqlim o‘zgarishini oldini olish, cho‘llanish va yer degradatsiyasiga qarshi kurashish, biologik xilma-xillikni saqlash, chiqindilar muammosini hal etish va boshqa ekologik yo‘nalishlardagi xalqaro-huquqiy hujjatlarda O‘zbekiston ishtiroki masalalari tahlil qilinadi. Xususan, Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha konvensiya, Cho‘llanishga qarshi kurashish konvensiyasi, Biologik xilma-xillik to‘g‘risidagi konvensiya, Ramsar konvensiyasi va boshqa hujjatlar doirasida majburiyatlarni amalga oshirish jarayonlari yoritiladi.
Iqtiboslar
1. Iqlim o‘zgarishi bo‘yicha doiraviy konvensiya [Elektron resurs]. — URL: https://www.un.org/ru/documents/decl_conv/conventions/climate_framework_conv.shtml
2. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
3. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). M-114-fond, 1-ro‘yxat, 40-yig‘ma jild, 12-varaq.
4. Komilov N. Atrof-muhitni muhofaza qilishda diplomatik munosabatlarning yangi yo‘nalishi // Ecology Bulletin. — 2016. — № 5. — B. 39.
5. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi axborotnomasi. — 1999. — № 9. — 231-modda.
6. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari axborotnomasi. — 2006. — № 12. — 711-modda.
7. Iqlim o‘zgarishiga qarshi kurash samaradorligini oshirish [Elektron resurs]. — 24.07.2013. — URL: https://parliament.gov.uz
8. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
9. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — 03.10.2018. — № 03/18/491/1980.
10. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami. — 2017. — № 22. — 424-modda.
11. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi axborotnomasi. — 1995. — № 9. — 200-modda.
12. Abilov F., Muradov D. Tabiat — olam ziynati // Xalq so‘zi. — 2010. — 17-iyun.
13. Mamlakatda cho‘llanish va yer eroziyasi (SEE): undan qutulish yo‘llari [Elektron resurs]. — URL: https://www.sgp.uz/uz/projects/desertification/883
14. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
15. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami. — 25.02.2019. — № 8. — 138-modda.
16. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — 31.10.2019. — № 06/19/5863/3979.
17. Tolipov H. Cho‘llanish va qurg‘oqchilikning salbiy ta’sirlariga qarshi kurashish qanday amalga oshirilmoqda? [Elektron resurs]. — 16.12.2020. — URL: https://uza.uz
18. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
19. O‘zbekiston Respublikasining 2030-yilgacha ekologik muhofaza konsepsiyasi [Elektron resurs] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — 31.10.2019. — № 06/19/5863/3979.
20. Kreitsberg-Mukhina E., Kreitsberg A., Bykova E. O‘zbekistonning qo‘riqlanadigan tabiiy hududlari muammolari va ularni hal etish yo‘llari [Elektron resurs]. — URL: http://armon.freenet.uz
21. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
22. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). M-114-fond, 1-ro‘yxat, 154-yig‘ma jild, 70-varaq.
23. Hisobotlar tinglandi, vazifalar belgilandi // Ecology newsletter. — 2016. — № 4. — B. 2.
24. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — 13.06.2019. — № 09/19/484/3281.
25. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi axborotnomasi. — 1998. — № 5–6. — 112-modda.
26. O‘zbekiston: ekologik faoliyat samaradorligi sharhi. — Jeneva: BMT, 2020. — B. 130.
27. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). M-37-fond, 1-ro‘yxat, 5991-yig‘ma jild, 15-varaq.
28. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami. — 2001. — № 17–24. — 124-modda.
29. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). M-37-fond, 1-ro‘yxat, 5991-yig‘ma jild, 15-varaq.
30. Azizov S. Biologik xilma-xillikni saqlash // Ecology bulletin. — 2009. — № 6. — B. 22.
31. Navoiy viloyatidagi To‘dako‘l va Quyimozor ko‘llari Ramsar ro‘yxatiga kiritildi [Elektron resurs]. — 30.10.2020. — URL: https://navoiyeco.uz
32. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
33. Ozon qatlamini muhofaza qilish bo‘yicha Vena konvensiyasi [Elektron resurs]. — 1985. — URL: https://lex.uz
34. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
35. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). M-114-fond, 1-ro‘yxat, 154-yig‘ma jild, 50-varaq.
36. Abdug‘aniev O. Xavfsiz va mazmunli hayot kafolati // Jamiyat. — 2010. — 13-avgust.
37. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori. Ozon qatlamini muhofaza qilish bo‘yicha xalqaro majburiyatlarni bajarish chora-tadbirlari to‘g‘risida [Elektron resurs]. — 24.01.2000. — URL: https://lex.uz
38. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
39. O‘zbekistonning ekologik sharhi. — Toshkent, 2008. — B. 15.
40. BMT Yevropa iqtisodiy komissiyasi. O‘zbekiston atrof-muhit holati sharhi. — Nyu-York; Jeneva, 2010. — B. 94.
41. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — 12.01.2018. — № 09/18/17/0552.
42. O‘zbekiston: ekologik faoliyat samaradorligi sharhi. — Jeneva: BMT, 2020.
43. O‘zbekistonda ozon qatlamini yemiruvchi moddalarni kamaytirish loyihasi natijalari [Elektron resurs]. — 04.12.2020. — URL: https://uznature.uz
44. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
45. Xavfli chiqindilarni transchegaraviy tashish va ularni yo‘q qilish bo‘yicha Bazel konvensiyasi [Elektron resurs]. — 1989. — URL: https://lex.uz
46. (murojaat sanasi: 10.04.2026).
47. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). M-37-fond, 1-ro‘yxat, 4228-yig‘ma jild, 132-varaq.
48. Salimov H., Raxmatov Yu. Shahar ekologiyasi: muammolar va yechimlar // Ecology bulletin. — 2017. — № 4. — B. 45–46.
49. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi axborotnomasi. — 1995. — № 12. — 278-modda.
50. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi axborotnomasi. — 2002. — № 4–5. — 72-modda.
51. Aripov D. U. O‘zbekiston Respublikasida chiqindilar bilan bog‘liq ekologik-huquqiy muammolar: dis. … yuridik fanlar nomzodi avtoreferati. — Toshkent, 2008. — B. 5.
52. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — 18.04.2019. — № 07/19/4291/2960.
