DIZARTRIYALI BOLALARNING SENSOMOTOR SOHASINI NEYROPSIXOLOGIK YONDASHUV ASOSIDA RIVOJLANTIRISH
Kalit so‘zlar:
dizartriya, ontogenez, sensomotor rivojlanish, bolalar neyropsixologiyasi, neyropsixologik yondashuv, afferent va efferent buzilishlar, artikulyatsion apraksiya, praksis, sensor-gnostik funksiyalar, neyropsixologik diagnostika, korreksion-logopedik ishlar.Annotatsiya
Mazkur maqolada dizartriyali bolalarning sensomotor sohasini neyropsixologik yondashuv asosida rivojlantirish muammosi kompleks tarzda yoritilgan. Bolalar neyropsixologiyasining nazariy asoslari, olimlar olib brogan tadqiqotlari, nutq buzilishlarining mexanizmlari hamda afferent va efferent buzilishlarning o‘ziga xos jihatlari ilmiy tahlil qilingan. Dizartriyada kuzatiladigan motor va kinestetik jarayonlardagi nuqsonlarning nutq faoliyatiga ta’siri ochib berilgan. Maqolada neyropsixologik yondashuvning diagnostik va korreksion imkoniyatlari asoslab berilib, sensomotor rivojlantirishda kompleks ta’sirning ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, dizartriyali bolalarda artikulyatsion apraksiya, kinetik va kinestetik buzilishlarning namoyon bo‘lish xususiyatlari tahlil etilgan. Dizartriyali bolalarning sensomotor sohasini neyropsixologik yondashuv asosida rivojlantirish maqsadida ishlab chiqilgan maxsus ta’limiy dastur keltirilib,. Dastur maktabgacha yoshdagi bolalarda sensor-motor, gnostik funksiyalar, praksis va umumiy harakat faolligini rivojlantirishga qaratilgani haqida yoritilgan.
Iqtiboslar
1. Ayupova M. Y. Logopediya: darslik. — Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2007.
2. Архипова Е. Ф. Стертая дизартрия у детей. — М.: АСТ: Астрель, 2007.
3. Achilova S. J. Dislaliya. Dizartriya: o‘quv qo‘llanma. — Chirchiq, 2021.
4. Achilova S. J. Maxsus maktabgacha ta’lim muassasalarida dizartriya nutq kamchiligini bartaraf etishda logopedik ish turlari // Maktab va hayot. — Toshkent, 2021. — № 1.
5. Белякова Л. И., Волоскова Н. Н. Логопедия. Дизартрия. — М.: Владос, 2009.
6. Визель Т. Г. Основы нейропсихологии: учеб. для студентов вузов. — М.: АСТ: Транзиткнига, 2006. — 384 с.
7. Глозман Ж. М., Соболева А. Е., Титова Ю. О. Нейропсихологическая диагностика детей дошкольного возраста. — М., [б. г.].
8. Никандров В. В. Психомоторика: учеб. пособие. — СПб.: Речь, 2004. — 104 с.
9. Сенсомоторное развитие дошкольников на занятиях по изобразительному искусству: пособие для педагогов дошк. учреждений. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 2001. — 224 с.
10. Семенович А. В. Нейропсихологическая диагностика и коррекция в детском возрасте: учеб. пособие для высш. учеб. заведений. — М.: Издательский центр «Академия», 2002.