ZAMONAVIY RUS TILIDA RAQAMLI NEOLOGIYA VA SO‘Z YASALISH MOSLASHUVI: O‘ZBEK TILI BILAN QIYOSIY TAHLIL

Mualliflar

  • Мадинабону Хошимова Andijon davlat chet tillari instituti Author

Kalit so‘zlar:

raqamli kommunikatsiya, so‘z yasalishi, neologizatsiya, internet diskursi, rus leksikasi, o‘zbek leksikasi, anglizmlar, gibrid birliklar, kalkalash, terminologiya.

Annotatsiya

Mazkur maqolada zamonaviy rus tilining raqamli kommunikatsiya sharoitidagi so‘z yasalish dinamikasi o‘zbek tili bilan qiyosiy aspektda tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, raqamli muhit nafaqat lug‘at tarkibining yangilanishini tezlashtiradi, balki derivatsiya mexanizmlarining o‘zini ham o‘zgartirib, gibrid, o‘zlashma, analitik va grafik jihatdan belgilangan birliklarning mahsuldorligini oshiradi. Ishning maqsadi rus tilidagi raqamli kommunikatsiyada yetakchi so‘z yasalish tendensiyalarini aniqlash hamda ularni o‘zbek tili bilan qiyoslash asosida tipologik o‘xshashlik va farqlarni belgilashdan iborat. Tadqiqotning nazariy asosini rus tilida so‘z yasalishi, leksikologiya, zamonaviy nutqdagi faol jarayonlar bo‘yicha ilmiy ishlar, shuningdek, o‘zbek terminologiyasi va raqamli leksikaga oid tadqiqotlar tashkil etadi. E’tibor markazida affiksatsiya, prefiks-suffiksli, gibrid, analitik va kalkalash modellari, shuningdek, inglizcha o‘zlashmalarning morfologik moslashuv jarayonlari turadi. Ko‘rsatiladiki, rus tilida raqamli kommunikatsiya o‘zlashgan asoslarning tezkor ravishda so‘z yasalish uyalariga kirib borishini faollashtiradi, o‘zbek tilida esa analitik konstruksiyalar, o‘zlashma asoslarning yordamchi fe’llar va affikslar bilan birikishi, shuningdek, o‘zlashma va milliy ekvivalentlarning parallel mavjudligi ko‘proq kuzatiladi. Xulosa qilinishicha, rus va o‘zbek tillari o‘rtasidagi farqlar nafaqat ularning morfologik tuzilishining tipologik xususiyatlari, balki raqamli leksikaning institutsional kodifikatsiya darajasi, til siyosati xususiyatlari va yangi birliklarning muomalaga kirish kanallari bilan ham belgilanadi.

Iqtiboslar

1. Астапкина Е. С., Баркович А. А. Динамика русскоязычного интернет-дискурса: особенности словарной репрезентации лексики // Russian Language Studies. — 2025. — Т. 23, № 1. — С. 97–116. — DOI: 10.22363/2618-8163-2025-23-1-97-116.

2. Бердимуротова С. Словообразовательные способы и особенности употребления неологизмов в узбекском и английском языках в сфере цифровых технологий // Actual Problems of Humanities and Social Sciences. — 2024. — Vol. 4, Special Issue 9. — P. 439–444. — DOI: 10.47390/SPR1342V4SI9Y2024N66.

3. Валгина Н. С. Активные процессы в современном русском языке. — М.: Логос, 2001. — 304 с.

4. Дадабоев Х. Узбекская терминология. — Ташкент: Ташкентский государственный университет узбекского языка и литературы имени Алишера Навои, 2019. — 148 с.

5. Земская Е. А. Современный русский язык. Словообразование: учебное пособие. 5-е изд. — М.: Флинта; Наука, 2008. — 328 с.

6. Киселёва К. Л., Козеренко А. Д. «Изи катка», «ван лав», «Добби свободен» и другие частотные разговорные неологизмы: источники и механизмы идиоматизации // Труды Института русского языка им. В. В. Виноградова. — 2024. — № 3(41). — С. 170–184. — DOI: 10.31912/pvrli-2024.3.12.

7. Крысин Л. П. Слово в современных текстах и словарях: очерки о русской лексике и лексикографии. — М.: Знак, 2008. — 320 с.

8. Мадусманов К. А. Заимствование как способ пополнения лексического состава узбекского языка в сфере IT-технологий // Russian Linguistic Bulletin. — 2025. — № 10(70). — DOI: 10.60797/RULB.2025.70.24.

9. Указ Президента Республики Узбекистан № ПФ-6079 «О мерах по утверждению и эффективной реализации стратегии “Цифровой Узбекистан — 2030”». — 05.10.2020.

10. Ридецкая Ю. С. Неографический цифровой ресурс neolex.iling.spb.ru: поисковые возможности и перспективы развития // Verba. — 2024. — № 1(11). — С. 37–47. — DOI: 10.34680/VERBA-2024-1(11)-37-47.

11. Шанский Н. М. Лексикология современного русского языка. 2-е изд. — М.: Просвещение, 1972. — 368 с.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-04-22