TURLI HAYOTIY POZITSIYALARGA EGA PEDAGOGLARDA KASBIY STRESSNING DIFFERENSIAL XUSUSIYATLARI
Kalit so‘zlar:
kasbiy stress, pedagog, hayotiy pozitsiya, koping strategiyalar, emotsional kuyish, optimizm, faollik, psixologik resurslar, stressni boshqarish, pedagogik faoliyat.Annotatsiya
Mazkur maqolada pedagoglarda kasbiy stressning namoyon bo‘lish xususiyatlari hamda uning shaxsning hayotiy pozitsiyasi bilan o‘zaro bog‘liqligi empirik jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqot aralash metodologiya asosida tashkil etilib, kvantitativ va kvalitatif yondashuvlar integratsiyasi ta’minlandi. Tadqiqotda I.S. Shuller va A.L. Komunian tomonidan ishlab chiqilgan “faollik va optimizm shkalasi (AOS)”ning moslashtirilgan varianti qo‘llanildi. Natijalar pedagoglarda kasbiy stress darajasi o‘rtachadan yuqori ekanligini hamda uning ish yuklamasi, vaqt bosimi va ijtimoiy omillar bilan bog‘liqligini ko‘rsatdi. Shuningdek, faol-optimistik va realistik hayotiy pozitsiyaga ega pedagoglarda stress darajasi past, passiv-pessimistik tip vakillarida esa yuqori ekanligi aniqlandi. Tadqiqot natijalari hayotiy pozitsiyaning kasbiy stressni boshdan kechirishda muhim psixologik omil ekanligini asoslaydi.
Iqtiboslar
1. Shomahmudova G‘. B., Karimova V. M. Pedagogik psixologiya. — Toshkent.
2. Бодров В. А., Дикая Л. А. Психологический стресс: теория и методология. — 1999.
3. O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. — 2000–2005.
4. Rizvi N. H. Stress and coping in modern psychology. — New Delhi: Oxford University Press, 1985. — 248 p.
5. Петровская В. Г. Социально-психологические механизмы стресса. — СПб.: Речь, 2007. — 320 с.
6. Рязанцева С. А. Профессиональный стресс в педагогической деятельности: монография. — М.: Академия, 2012. — 192 с.
7. Василюк Ф. Е. Психология переживания (анализ преодоления критических ситуаций). — М.: Изд-во Московского университета, 1984. — 200 с.
8. Lazarus R. S., Folkman S. Stress, appraisal, and coping. — New York: Springer Publishing, 1984.
9. Fontana D. Stressni boshqarish. — London: British Psychological Society & Routledge, 1997. — 250 b.
