QADIMGI VA MUMTOZ YOZMA MANBALARDA O‘SIMLIK NOMLARI
Kalit so‘zlar:
fitonimlar, o‘simlik nomlari, qadimgi yozma manbalar, mumtoz adabiyot, tarixiy leksikologiya, terminlashuv, nominatsiya, semantik taraqqiyot, lingvomadaniyat, o‘zbek o‘simlikshunoslik terminologiyasi.Annotatsiya
Mazkur maqolada qadimgi va mumtoz yozma manbalar asosida o‘zbek tilidagi o‘simlik nomlarining (fitonimlarning) shakllanishi, tarixiy taraqqiyoti va terminlashuv jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqotda qadimgi turkiy yozma yodgorliklar, mumtoz adabiyot hamda tibbiy-ilmiy asarlarda uchraydigan fitonimlarning leksik-semantik xususiyatlari, nominativ tamoyillari va lingvomadaniy yuklamasi yoritiladi. O‘simlik nomlarining tashqi belgi, rang, shakl, hid va funksional xususiyatlarga asoslangan holda nomlanishi xalqning tabiatni idrok etish tajribasi bilan bog‘liq holda izohlanadi. Shuningdek, fitonimlarning tarixiy taraqqiyot jarayonida ma’no torayishi va kengayishi kabi semantik o‘zgarishlari, ularning ilmiy termin sifatida shakllanishiga ta’siri ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari qadimgi va mumtoz yozma manbalardagi o‘simlik nomlari zamonaviy o‘zbek o‘simlikshunoslik terminologiyasining shakllanishida muhim manba bo‘lib xizmat qilganini tasdiqlaydi hamda milliy terminologik tizimning uzviyligini yoritishga xizmat qiladi.
Iqtiboslar
1. Devonu lug‘otit turk / Mahmud Qoshg‘ariy. – Toshkent: Fan, 1960–1963. – 3 jild.
2. Mahmud Qoshg‘ariy. Turkiy tillar leksikasi va semantik tizimi. – Toshkent: Fan, 1971. – 344 b.
3. Qutadg‘u bilig / Yusuf Xos Hojib. – Toshkent: Fan, 1972. – 448 b.
4. Alisher Navoiy. Xamsa. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1987. – 5 jild.
5. Alisher Navoiy. Lison ut-tayr. – Toshkent: Fan, 1989. – 192 b.
6. Tib qonunlari / Abu Ali ibn Sino. – Toshkent: Fan, 1982. – 5 jild.
7. Orxon–Enasoy bitiklari : Qadimgi turkiy yozma yodgorliklar. – Toshkent: Fan, 2005. – 320 b.
8. Baskakov N. A. Vvedeniye v izucheniye tyurkskix yazykov. – Moskva: Nauka, 1969. – 384 s.
9. Kononov A. N. Istoriya izucheniya tyurkskix yazykov v Rossii. – Leningrad: Nauka, 1982. – 296 s.
10. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. – Toshkent: Universitet, 2000. – 592 b.
11. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2002. – 352 b.
12. Begmatov E. O‘zbek tilining izohli lug‘ati va terminologiya masalalari. – Toshkent: Fan, 1998. – 216 b.
13. Sodiqov Q. O‘zbek tili tarixidan ma’ruzalar. – Toshkent: Universitet, 2001. – 240 b.
14. Mamatov N. O‘zbek tili leksikologiyasi. – Toshkent: Fan, 2006. – 264 b.
15. Karimov S. O‘zbek tilida terminlashuv jarayonlari. – Toshkent: Fan, 2010. – 180 b.
